SCERT Class 6 Science Chapter-12 Question Answer " Natural Resources (मिथिंगायारि सम्पद)"
1. Concept of Natural Resources:
- Materials and elements directly obtained from nature that are essential for the survival and well-being of living beings—such as air, water, soil, sunlight, forests, minerals, and fossil fuels—are called natural resources.
- Resources modified or manufactured by humans to make life easier (vehicles, electric bulbs, mobile phones) are classified as man-made resources.
2. Air (बार):
- Air is a mixture of various gases, dust particles, and water vapor.
- Atmospheric Composition: Nitrogen constitutes 78%, Oxygen accounts for 21%, and remaining gases like Carbon Dioxide and Argon make up 1%.
- Moving air possesses kinetic energy. This wind energy is harnessed using windmills (बारमिल) to generate electricity.
- Windmills are widely set up in Indian states like Tamil Nadu, Gujarat, Rajasthan, Maharashtra, and Meghalaya.
- Air is essential for respiration, flying birds, sailing boats, and driving the water cycle.
3. Water (दै):
- Water covers approximately two-thirds of the Earth’s surface, predominantly in oceans and seas.
- Ocean water is saline and unusable for drinking, domestic work, agriculture, or industry; available clean freshwater is extremely scarce.
- Conservation & Harvesting: Traditional rainwater storage systems include stepwells such as Bawari (बावारि) in Rajasthan and Vav/Bhad (भाद) in Gujarat.
- World Water Day is observed annually on March 22.
4. Solar Energy (सान शक्ति):
- The Sun is the ultimate primary source of all energy on Earth.
- Sunlight is vital for photosynthesis, enabling green plants to prepare food for all living organisms.
- Human skin synthesizes Vitamin D in the presence of sunlight.
- Solar energy is directly harnessed using solar panels (सानारि फलि) for electricity and solar cookers (सानारि अरदाब) for cooking.
5. Forests & Conservation Movements :
- Forests serve as natural habitats for wildlife, maintain ecological balance, and supply atmospheric oxygen.
- Vana Mahotsava (हाग्रामा फोरबो): A week-long tree plantation festival initiated in 1950 by planting a tree at Rajghat, Delhi.
- Chipko Movement (चिपक’ सोमावसारनाय): Started in the early 1970s in Uttarakhand (then part of Uttar Pradesh), where local women hugged trees to prevent them from being felled.
- Padma Shri Jadav Payeng’s Message: Nature inspires life, making the protection of nature and living beings humanity’s foremost duty.
6. Soil, Rocks, and Minerals (हा, अन्थाइ आरो खनि मुवा):
- Soil is formed by the weathering and breakdown of rocks caused by wind, water, and sunlight.
- Decomposed organic matter from dead plants and animals in the soil is known as humus (हिउमास).
- Rocks such as granite, sandstone, and marble are widely used in construction (e.g., the Taj Mahal is made of marble).
- Minerals extracted from rocks provide essential metals (gold, copper, iron, aluminum, silver, cobalt) used in vehicles, jewelry, and electronics. A standard mobile phone contains around a dozen different minerals.
7. Fossil Fuels (बेगेन्थाइ जनजाग्रा):
- Fuels formed from the remains of ancient buried organisms subjected to intense heat and pressure over millions of years.
- Includes coal, petroleum (refined into petrol, diesel, and kerosene), and natural gas.
- Compressed Natural Gas (CNG) is a clean-burning fuel that produces significantly less pollution compared to petrol and diesel.
- Aviation uses highly refined kerosene as fuel.
8. Classification of Resources:
- Renewable Resources (फोदानफिनजाग्रा सम्पद): Inexhaustible resources that do not run out with use (Sunlight, air, water, plants, animals).
- Non-Renewable Resources (फोदानफिनजायि सम्पद): Limited resources that take millions of years to form and cannot be easily regenerated once depleted (Coal, petroleum, natural gas, minerals).
फरा-12
मिथिंगायारि सम्पद
Natural Resources
सोंनाय बिदां
1) गाहायनि थख’लाइआव मोननैसो मिथिंगायारि सम्पदनि सावगारि होनाय जादों। थख’लाइनि आगदा फारसेनि मोनसे न ‘खराव फोदानफिनजाग्रा आरो फोदानफिनजायि मिथिंगायारि सम्पदनि मुं लिरनाय दं। नोंसोर आगसिनि सावगारिजों लोगोसे आग्दाथिंनि न ‘खराव थानाय थार फिननायखौ गोरोब हो।
फिननाय:-
बारमिल – फोदानफिनजाग्रा
सान – फोदानफिनजाग्रा
बारमण्डल / अख्रां – फोदानफिनजाग्रा
अन्थाइ – फोदानफिनजायि
पेट्रल पाम्प / पेट्रल – फोदानफिनजायि
2. आरजाथाव सोदोबजों लांदां थावनि सुफुं-
(i) जायफोर सम्पदखौ बाहायनायनि उनाव सोरजिफिननो हाया बेफोरबायदि सम्पदखौ ________ बुङो।
(A) जिबारि सम्पद
(B) फोदानफिनजायि सम्पद
(C) फोदानफिनजाग्रा सम्पद
(D) मिथिंगायारि सम्पद
फिननाय:- (B) फोदानफिनजायि सम्पद
(ii) बुहुमखौ जाय गोरा बिखुं बाहागोआ बेंनानै थायो बेखौनो __________ बुङो।
(A) अन्थाइ
(B) हा
(C) दै
(D) बार
फिननाय:- (B) हा
(iii) मिथिंगानि बिखायाव मोननाय जायफोर मुवाया जिबनि थाखाय गोनां बैफोरखौ _________ बुङो।
(A) पेट्रल
(B) मिथिंगायरि सम्पद
(C) मिथिंगायारि गेस
(D) बेगेन्थाइ
फिननाय:- (B) मिथिंगायरि सम्पद
(iv) बुहुम बिखुंनिफ्राय गोबां किःमिः गोजौसिम गोसारनानै थानाय बारनि गोबा थोरफोखौ _______ बुङो।
(A) दै मण्डल
(B) बार मण्डल
(C) अख्रां मण्डल
(D) गोजौनि मोनसेबो नङा
फिननाय:- (B) बार मण्डल
3. मोनसे सोदोबजों फिननाय हो-
(A) बारमण्डलाव अक्सिजेना बेसेबां जौखोन्दो थायो?
फिननाय:- 21 जौखोन्दो।
(B) रोखोमसे दैआरि लाइफांनि मुं लिर।
फिननाय:- फामे बिबार ।
(C) रोखोमसे दैआरि जिबनि मुं लिर।
फिननाय:- ना।
(D) मुलुगनां दै सानखौ माबे खालाराव फालिनाय जायो?
फिननाय:- 22 मार्स।
(E) शक्तिनि गुदि फुंखाया मा ?
फिननाय:- सान।
4. थार आरो गोरोन्थिखौ सिनायना लिर-
(A) अरनबारिआ मिथिंगायारि सम्पद।
फिननाय:- थार
(B) अन्थाइआ फोदानफिनजाग्रा सम्पद।
फिननाय:- गोरोन्थि
(C) फुख्रिआ फोदानफिनजायि सम्पद।
फिननाय:- गोरोन्थि
(D) गारि-मथराव बांसिनै बाहायनाय जनजाग्राया खेरासिन।
फिननाय:- गोरोन्थि
(E) बार मण्डलाव अक्सिजेन गेसआ बयनिखुइ बांसिन बिबांआव थायो।
फिननाय:- गोरोन्थि
5. सुद ‘यै फिननाय हो-
(A) मिथिंगायारि सम्पद माखौ बुङो ?
फिननाय:- मिथिंगायाव मोननाय जायफोर मुवाया जिबनि जिउ थांना थानायनि थाखाय गोनांथार, बैफोरखौनो मिथिंगायारि सम्पद बुङो, जेरै: बार, दै, हा, सान शक्ति आरि।
(B) मिथिंगायारि सम्पदखौ बेसेबां बाहागोआव राननाय जादों आरो मा मा?
फिननाय:- मोननै बाहागोआव राननाय जादों—
(i) फोदानफिनजाग्रा मिथिंगायारि सम्पद
(ii) फोदानफिनजायि मिथिंगायारि सम्पद
(C) फोदानफिनजाग्रा आरो फोदानफिनजायि मिथिंगायारि सम्पद माखौ बुडे? बिदिन्थिजों लिर।
फिननाय:-
(i) फोदानफिनजाग्रा सम्पद: जायफोर मिथिंगायारि सम्पदखौ बाहायबाय थाब्लाबो मिथिंगानिफ्राय माब्लाबाबो जोबना थाङा, बेफोरखौ फोदानफिनजाग्रा सम्पद बुङो, जेरै: साननि सोरां, दै, बार।
(ii) फोदानफिनजायि सम्पद: जायफोर सम्पदखौ खेबसे बाहायखांनायनि उनाव सोरजिफिननो हाया आरो गोबाव सम बाहायब्ला फुरायै जोबलाङो, बेफोरखौ फोदानफिनजायि सम्पद बुङो, जेरै: खैला, पेट्रल, मिथिंगायारि गेस।
(D) सानखौ मानो शक्तिनि गुदि फुंखा होनना बुंनाय जायो ?
फिननाय:- बुहुमनि गासैबो जिब आरो लाइफाङा शक्तिनि थाखाय थोंजोङै एबा खेस्लायै साननि सायाव सोनारो। लाइफाङा साननि सोरांनि मददै आदार बानायो आरो बे आदारखौ जानोनो गासै जिब मण्डला थांना थायो। बेनिखायनो सानखौ गासै शक्तिनि गुदि फुंखा बुंनाय जायो।
(E) अखानि दैखौ मानो सरैखा खालामनो नांगौ ?
फिननाय:- बुहुमाव बाहायथाव गोगो दैनि बिबाङा जोबोद खम। अखानि दैखौ दोनथुमना लाखियाब्ला दैनि आंखाल जायो, बेनिखायनो दैनि आंखाल सुफुंनो आरो दै संरैखा खालामनो अखानि दैखौ दोनथुमना संरैखा खालामनांगौ।
6. स्लाय शक्तिखौ मानो बाहायनो नांगौ?
फिननाय:- बेगेन्थाइ जनजाग्राफोर (खैला, पेट्रलियाम आरि) मिथिंगायाव सिमागोनां बिबांनिल’ दं आरो बेफोर बांद्राय बाहायोब्ला जोबलांगोन। बेनि अनगायैबो बेफोरो आबहावाखौ गेब्रेंहोयो। बेनिखायनो आबहावाखौ साखोन-सिखोन लाखिनो आरो शक्तिनि थाखाय स्लाय शक्ति (जेरै: सान शक्ति, बार शक्ति) बाहायनांगौ।
7. साननिफ्राय जों मा रोखोमनि शक्ति मोनो ?
फिननाय:- सोरां शक्ति आरो बिदुं शक्ति।
8. बारमिलआ मा? बारमिलआव मा शक्ति बाहायनाय जादों?
फिननाय:- बारमिलआ जादों हानिफ्राय खायसे जौथाइयाव फसंजानाय मोब्लिबारि फांखा बायदि मोनसे ख’ल, जाय बाराव गिदिंनो हमो। बारमिलआव बार शक्ति बाहायनानै मोब्लिब शक्ति सोमजिहोनाय जायो।
9. बार बाहायजानाय मोननै हाबानि सोमोन्दै लिर।
फिननाय:- (i) जिबफोरा थांना थानो अक्सिजेन बाहायो।
(ii) बारमिलनि मोब्लिब शक्ति दिहुननायाव बार बाहायो।
10. बारनाय बारा दि मोनसे शक्ति, नों मिथिनायनिफ्राय मोनसे बिदिन्थि हो।
फिननाय:- खाखोरजों बानायनाय सोरखिखौ लानानैनै खारब्ला एबा बार बारब्ला सोरखिआ गोख्रैयै गिदिंनो हमो। बेयो दिन्थियोदि बारनाय बारहा शक्ति दं।
11. सान्दु दुंबाय थानाय बोथोराव दैजों आबुं दो गंसेखौ बायजोआव दोनोब्ला दैआ गुदुं जायो होनना नोंसोर मिथिगौ। साननिफ्राय मोननाय बे बिदुंखौ बाहायना आरो मा हाबा मावनो हायो?
फिननाय:- (i) गिसि सि-जोम फोराननो हायो।
(ii) फसल, आसार, मैगं-थाइगं फोरानना सरैखा खालामनो हायो।
(iii) सानारि अरदाब (Solar cooker) बाहायनानै ओंखाम-सांखाम संनो हायो।
12. पेट्रल, डिजेल बायदिखौ मानो फोदानफिजायि मिथिंगायारि सम्पद बुडे?
फिननाय:- पेट्रल आरो डिजेलआ गोबां निजुट बोसोर सिगां फबजानाय जिबनि बेगेंनिफ्राय सोमजिदों। मिथिंगायाव बेफोरनि बिबाङा सिमागोनां आरो खेबसे बाहायखांनायनि उनाव हरखाब सोरजिफिननो हाया। बेनिखायनो बेफोरखौ फोदानफिनजायि सम्पद बुङो।
13. फोदानफिजायि सम्पदखौ सरैखा खालामनो थाखाय नों गावनि न’आव मा खालामनो हागौ?
फिननाय:-
(i) खाथियाव थांनो थाखाय गारि बाहायालासिनो थाबायनानै एबा साइखेल सालायना थांनो हागौ।
(ii) न’आव नाङाब्ला मोब्लिबनि बाथि आरो फांखाफोरखौ बन्द खालामना दोननो हागौ।
(iii) जामुं संनायाव एल.पि.जि. गेसखौ गाज्रि बाहाय जायिनि फारसे नोजोर दोननो हागौ।
14. बुहुमनि बांसिन बाहागोआनो दैब्लाबो बाहायथाव दैनि बिबांआ जोबोद खम। बेनि थाखाय नों नोंनि लोगोफोरखौ माबायदि सांग्रां खालामगोन?
फिननाय:- बुहुमनि बांसिन दैआनो लैथोनि गोबाब दै जायखौ लोंनो एबा आबादाव बाहायनो हाया बेखौ फोरमायगोन। लोगोफोरखौ टेप लांदाङै खेवना दोननो नाङा, दै आद्रि खालामनो नाङा आरो अखानि दै बुथुमना बाहायनायनि गोनांथिनि बागै बुजायना सांग्रां खालामगोन।
15. दासान्दि सरखारा गोबां बिबांनि दंफां फुलि गायनो थाखाय बायदि रोखोमनि हाबाफारि आखायाव लादों। नोंसोरनि फरायसालिआव सरखारि हाबाफारिनि अनगायैबो गुबुन गुबुन समाव दंफां फुलि गायो ना? गायोब्ला मा जाहोननि थाखाय गायो?
फिननाय:- औ, फरायसालिआव दंफां फुलि गायो। जाहोना जाबाय फरायसालिनि आबहावाखौ गोगो आरो समायना लाखिनो, बारमण्डलाव अक्सिजेन बिबां बांहोनो आरो बार गेब्रेंनायखौ खम खालामनो।
16. मिथिंगायारि सम्पद सरैखाथिनि बेलायाव सरखारा लानाय हाबाफारि एबा मोनसे साननि मुं लिर।
फिननाय:- हाग्रामा फोरबो एबा बुहुमनां आबहावा सान (World Environment Day)।
17. आथिखालाव सानफा एफा बुहुमाव दुंथाइनि बिबांआ बांलांनो हमदों। नोंनि लोगोफोरजों जयै दुंथाइखौ खम खालामनो थाखाय मा मा राहाफोर लानो हागौ?
फिननाय:- (i) बांसिनै दंफां-लाइफां गायनाय आरो बिसोरखौ जोथोन लानाय।
(ii) गारि-मथर बाहायनायखौ खम खालामनाय।
(iii) मिथिंगायारि सम्पदफोरखौ गेब्रेंहोयि राहा आखायाव लानाय।
18. नोंनि नआव दैआ जाहाथे आद्रि जाया बेनि थाखाय नों मा मा मावसोलोफोर सुबुरुन होगोन? बे बेलायाव नों नखरनि सोद्रोमाफोरखौ माबायदि सांग्रां खालामगोन?
फिननाय:-
(i) टेपनि दैखौ लांदाङै बोहैनो होआलासिनो बालथिं-मग बाहायनाय।
(ii) माइरं, मैगं-थाइगं सुनाय दैखौ बारियाव लाइफांफोरनो होनाय।
(iv) नखरनि सोद्रोमाफोरनो दै आंखालनि जेंनाफोरखौ बुजायनानै दै संरैखानि फारसे सांग्रां खालामगोन।
Note: If you find any mistakes in these questions and answers, you can tell us or correct it yourself.
जुदि नोंथाङा बेफोर सोंथिफोर आरो फिननायाव माबा गोरोन्थि मोनो, अब्ला नोंथाङा जोंनो खोन्थानो हागोन एबा गावनो बेखौ सुद्रायनो हागोन।
Class 6 Other Subjects:
Science :
FAQs:
Where can I get फरा-12 "मिथिंगायारि सम्पद" Class 6 Science Chapter-12 Question Answer?
You can get complete फरा-12 “मिथिंगायारि सम्पद” Class 6 Science Chapter-12 Question Answer on Bodoland Library.
Are the answers based on the latest syllabus?
Yes, all answers for फरा-12 “मिथिंगायारि सम्पद” are prepared according to the latest approved syllabus and textbook.
Is this chapter important for exams?
Yes, Chapter-12 is very important as it forms the base of the Science subject and may include questions in unit tests and final exams.